Şimdilerde Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının yaptığı yatırım planlarını, bir zamanlar Devlet Planlama Teşkilatı yapardı.
Yatırımlar, beş yıllık planlarla yürütülürdü.
Hafızam beni yanıltmıyorsa, 1968 yılında açıklanan İkinci Beş Yıllık Plan’da, aralarında Samsun’un da bulunduğu üç il için sanayileşme hamlesi başlatılacağı açıklanmıştı.
Ve fakat...
O hamleyi zamanında başlatamayan Samsun, sanayileşmeye dair adımları, 52 parsel üzerinde planlanan Samsun Merkez OSB’nin kurulmasıyla ancak 70’li yılların son çeyreğinde atmaya başladı.
Oysa rahmetli Süleyman Demirel, TRT’de katıldığı bir programda, Samsun’un 52 parselden oluşan OSB’sine karşılık İzmir’deki Atatürk Organize Sanayi Bölgesi’nde 700 fabrikanın faaliyet gösterdiğinden bahsediyordu.
Bugün İzmir’de çok sayıda OSB bulunuyor.
“Asırlık” diyebileceğimiz bir sanayi kuruluşumuz yok mesela.
Yaşayan en eski sanayi kuruluşumuz, rahmetli Tayyip ve Ahmet Altuncu kardeşlerin 1957 yılında kurdukları FKK Güney Oto Lastik ve Takoz Sanayi AŞ’dir ki bünyesinden SAMPA gibi devasa bir başka kuruluşu doğurmuştur.
Samsun’un sanayileşme hamlesini planlanan zamanda yapamamasının nedenlerinden en bilineni, ticaretten beslenen ekonomik yapısını dönüştürememesidir.
Bir başka neden de istihdamın kamu kaynakları aracılığıyla sağlanmış olmasıdır.
Oysa Gaziantep ve Kayseri gibi istihdamını kamu kaynaklarından sağlamayan şehirlerde bu dönüşüm çok daha kolay olmuştur.
Bu iki nedenden ötürü olsa gerek Samsun, Eskişehir, Gaziantep, Konya ve Kayseri gibi şehirlerle çıktığı bu yolculukta çok gerilerde kalmıştır.
ZARARIN NERESİNDEN DÖNÜLSE KARDIR
Pazartesi günü yazımı hazırlarken arayan Yener Cabbar, “Vali Bey’le randevumuz” var dediğinde, gazetenin ekibiyle birlikte soluğu valilik binasının brifing salonunda aldık.
Vali Orhan Tavlı’dan önce, Samsun’un 17 ilçesinde yapımı devam eden ve tamamlanan çok sayıda yatırım konusunda bilgi aldık.
Hastaneler ve hükümet konakları gibi kamu binalarının yapılıyor olması da önemli ama devam eden OSB’lerle ilgili bilgiler çok daha önemliydi.
Kurulduğu tarihten bu yana 40 yıla yakın bir süre geçmiş olsa da Merkez OSB’de yatırımların tamamlanmış olduğunu öğrenmenin tarifsiz hazzını paylaşmak isterim.
Merkez OSB’deki Model Fabrikası ise tam isabet bir yatırım olmuş.
“İsmiyle müsemma” der ya eskiler, öyle yani.
Model Fabrikası, rol model bir yatırım olmuş.
GEÇ OLMUŞ AMA GÜÇ OLMASIN
Kurulduğu yıllarda başlatılan genişletme girişimlerinden sonuç alınamasa da Gıda OSB’nin tüm parsellerinin dolmuş olması da çok önemli bir bilgiydi.
Gelemen sahilinde “Teknoloji OSB” adı verilen yeni OSB ile Çarşamba OSB’de tamamlanan ve devam eden çok sayıda fabrika var.
Her biri çok önemli.
Özellikle MKE ve BAYKAR ile cerrahi alet üretiminden çıkarak savunma sanayisine yatırım yapmaya karar veren AYGÜN gibi firmaların yatırımlarına özellikle dikkati çekmek isterim.
Bugün üçüncü kuşak tarafından yönetilen BAHADIR CERRAHİ ALETLER firması, cerrahi alet üretiminde Samsun’u nasıl ülkemizde önemli bir merkez haline getirmişse, savunma sanayisine yapılan yatırımlar da Samsunlu müteşebbisler için ilham kaynağı, yani rol model özellikli yatırımlar olabilir.
Havza OSB de çok geniş bir alanda kurulmuş olması nedeniyle parlayan bir yıldız gibi duruyor.
Keza Terme’de yatırımı planlanan Süs Bitkileri OSB ve Yakakent’in Su Ürünleri OSB’si de ihtisas OSB’lere örnek olabilecek özellik taşıyor.
YATIRIMLAR ÖNEMLİ AMA YETERLİ Mİ?
Vali Orhan Tavlı, 11 OSB’de tahsisi yapılan 361 firmanın tamamıyla üretime geçmesi durumunda 20 bin gencimize iş ve aş imkanı sağlanacağını söylüyor.
Samsun ekonomisinin sanayi dönüşümü için atılan adımları, geç de olsa başlatılmış olmaları nedeniyle önemsiyorum.
Ancak Samsun ekonomisini bütünüyle düzlüğe çıkaracak özellikte de görmüyorum henüz.
Gaziantep’te, mesela, faaliyetteki 5 OSB’de 1.148 işletmenin yaklaşık 240 bin kişiye istihdam sağlandığı belirtiliyor.
Gaziantep uçuk bir örnek olabilir elbette.
Kayseri’den örnek vereyim dilerseniz.
Kayseri’deki OSB’lerde çalışan sayısının da çok yüksek olduğu biliniyor.
Keza Konya’da da binlerce işletme on binlerce kişiye iş imkânı sağlıyor.
Valimiz Orhan Tavlı Ünyeli olduğu için hemşerimiz sayılır.
İlimize yapılan yatırımlardan duyduğu heyecan ve mutluluğa da yakından tanık oldum.
Tamamlanacak 11 OSB’mizde istihdamın 20 bine ulaşacak olmasını küçümsüyor değilim elbette.
Ama ölçeğimiz olan illerde tüten bacaların sağladığı iş ve aş olanaklarının yanında, çalışan sayımızın 20 bine ulaşacak olmasını yeterli bulmayanlar olacaktır ancak, bir yerden başlamak da önemli.
“Geç olmuş ama güç olmasın” dememizin nedeni de budur aslında.
