Çeltik diye okunur ama biz onu soframızdaki pilavın pirinci olarak biliriz.
Tel tel döküldüğünde, hele bir de tereyağını bihakkın verdiğinizde mis gibi kokar.
Yemelere doyulmaz.
Ve fakat…
Genç kızlarımızın tertemiz hayallerini süsleyen beyaz bir gelinlik gibi ak pak olarak sofralarımıza gelen pirincin, tarladaki çeltikten pirince dönüşme yolculuğu hiç kolay değildir oysa.
Yarı belimize kadar gelen suyun içinde yetişir çeltik.
Yetiştirilmesi zordur yani.
Bıkkınlık verir insana.
Hele bir de hak ettiği değeri bulamazsa, sofralarda tüketenlere değil belki ama üretene ömür törpüsü gibidir.
Bölgemizde Terme’nin yanı sıra Kızılırmak’ın Bafra’dan Karadeniz’e dökülürken geçtiği Vezirköprü, Durağan, Boyabat, Tosya ve Osmancık’taki topraklarda hasadı başladı çeltiğin ama henüz fiyatı belirlenmedi.
Bafralı üreticiler, traktörlerle geldikleri Ziraat Odası önünde bu durumu protesto ettiler.
Üreticiler, fiyatın hasat başlamadan önce açıklanmasını istiyorlar.
Hasat başladıktan sonra yapılacak fiyat açıklamasının, üreticiyi tüccarın önüne atmak gibi bir risk oluşturacağına dikkat çekiyordu Bafralı çeltik üreticileri.
Nihayet öyle bir riskle karşı karşıya şimdi çeltik üreticisi.
Geçtiğimiz günlerde Samsun’un muhalif milletvekilleri Murat Çan ve Erhan Usta da bu riske dikkat çeken açıklamalarda bulunmuşlardı.
Fındıkta 250 liralık maliyet iddialarına karşın TMO’nun 250 liralık fiyat açıkladığını, ama piyasada açıklanan fiyata rağmen 160-170 liralardan fındık satılmakta olduğunu görüyor ve bunu, “Stratejik tek ürünümüz fındığa bu kötülüğü yapmayın” minvalinde yazılar yazıyorken, “Çeltik tarımında neler oluyor?” diye merak etmemek olmazdı.
Çeltik tarımında neler olduğu konusunda en sağlıklı bilgiyi verecek Bafralı üretici Seyit Esen’e başvurdum ben de.
“Neler oluyor abi?” dedim.
Tahmin edileceği gibi iyi şeyler söylemedi Seyit Esen de.
“Bir kilo çeltiğin maliyeti 40 lira ama bugünlerde tüccar 35-36 liradan çeltik topluyor” dedi.
Çeltik, yani pirinç üretimi, en zor tarımsal faaliyetlerden biridir.
Çeltik üreticisi, yılın önemli bir bölümünü suyla kaplı tarlada geçirir.
Sofralarımıza ak pak pirinç olarak gelen çeltik de, tıpkı bataklıkta yetişen ama yetiştiği yere inat bir güzellik sergileyen nilüfer çiçeği gibi, yetiştiği yere zıt bir güzellikle ortaya çıkar yani.
Kabuğundan ayrılmadan önce fabrikaya nemli bir ürün olarak gelir çeltik.
Çeltiği kurutmak için bir fırında 20 saat ısıtılır.
Fırının çalışma saati için talep edilen ücret 3 bin 500 liradan başlıyor.
Kurutmak için sadece ödenecek para 70 bin lirayı buluyor yani.
Biçerdöver ya da patozun çalışma saati de mazota yapılan zam oranına göre her geçen gün değiştiği için bu konuda bir fiyat veremeyeceğim ama çeltiğin tarladan alınma işlemi de pahalı bir işlem yani.
Değerini bulamadığı için bölgemizde fındık bahçelerini bozanlar var.
Dünyada üretilen fındığın yüzde 70’ini üretmekle övündüğümüz fındık tarımında, üreticilerimizin bu ürünü terk etmek gibi bir tehlikeyle karşı karşıyayız.
ABD’nin yanı sıra Şili’de de fındık tarımı için çok önemli yatırımlar yapılıyor.
Fındık tarımında günümüzde alım ve satım politikalarının oluşmasında çok etkili olan bir sanayicimizin, Şili’de fındık tarımı yapmak için büyük ölçüde arazi aldığına dair haberleri de sıklıkla okuyoruz.
Umarım doğru değildir.
Ama bu gidiş, hayra çıkacak bir gidiş değil.
Fındığı kaybetme gibi bir risk, yaşama ihtimalimiz olan en son tehlike olmalıdır.
Ürettiğinin değerini alamadığı için fındık tarımından çıkacak üreticiyi suçlayamam elbette.
Tıpkı 40 liraya mal ettiği çeltiği 35 liradan satmak zorunda kaldığı için tarlasına çeltik ekmeyecek çiftçiyi eleştiremeyeceğim gibi.
“Adam haklı” diyeceğim elbette.
Ama umarım ve dilerim ki, zamanın Tarım Bakanı’nın, “Paramız var ki alıyoruz” dediği gibi, çeltik üretiminden de çıkarsak, Uzak Doğu ülkelerinden pirinç alma peşinde koşacağımız günleri yaşamayız.
