30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Ateşkesi’nin ardından yurtta başlayan ayaklanmaya Trabzon’da kurulan Mühafaza-i Hukuki Milliye Cemiyeti’ne Ordu’yu temsilen İsmail Bey katıldı. Cemiyetin Ordu Şubesi’nde Belediye Başkanı Furtunzade Yusuf Bey, Felekzade Süleyman Ağa, Katırcızade Mustafa Ağa, Hazinedarzade Mustafa Bey, Çürüksulu Ziya Bey, Şevket Bey ve Halis Öge Bey bulunmaktaydı.
23 Temmuz 1919’da toplanan Erzurum Kongresi’nde Ordu’yu temsilen Dava Vekili Hasan Efendi yer aldı. Mesudiye’den Mebuslar Meclisi Üyesi Serdarzade Mustafa Bey görev aldı. Mühafaza-i Hukuki Milliye Cemiyeti’nde Ordu’yu temsilen de Felekzade Süleyman Ağa’ya Hasan Efendi vekalet etti.
TBMM’nin açılması yurdun olduğu gibi Ordu’nun da kaderini değiştirdi. Konya Mebusu Vehbi Bey, Ordu'yu Giresun'a bağlamak için önerge vermişse de 4 Aralık 1920 tarihinde Ordu, Müstakil Sancak ve 69 sayılı Yasa ile de 4 Nisan 1921’de il yapıldı.
Merkezi Batum olarak kurulan (sözde) Pontus Cumhuriyeti’ne bağlı çeteler Karadeniz bölgesinde yakma, yağma, yıldırma ve öldürme faaliyetlerine başladı. Pontusçular, Karadeniz’de İnebolu, Kastamonu, Çorum, Amasya, Tokat, Sivas, Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize ve Artvin’i kapsayacak Pontus Yunan Hükümeti’ni kurmayı amaçlamaktaydı.
1919 ilâ 1921 yılları arasında Pontus ve Ermeni çetelerinin faaliyetlerine karşı TBMM, 16 Haziran 1921’de çıkardığı yasayla Karadeniz’de eli silah tutan 15 yaş üstündeki Yunan kökenlilerin iç kesimlere sevki kararını aldı. 63.844 kişi önce Amasya’ya sonra Sivas’a sevk edildi.
1921 yılı başında Osman Ağa komutasında oluşturulan 57 Alay’a bağlı Avni Alparslan komutasındaki Giresun birlikleri çetelerin yok edilmesinde aktif görev aldı.
Kurtuluş Savaşı yıllarında Pontus ve Ermeni çetelerine karşı verilen mücadelenin yanında Rüsumat-4 Vapuru da bir kahramanlık destanını yaşatmaktadır.
Rüsumat-4 Vapuru, 33,5x6,8 metre ebatlarında 1891’de İngiltere’de balıkçı gemisi olarak inşa edildi. 1913 yılında Türkiye Gümrük İdaresi’nce satın alındı. 1914’te Türk Bahriyesi’ne devredildi ve vapura iki adet top monte edildi. Vapur, mayın tarama ve karakol gemisi olarak kullanılmaya başlandı. Birinci Dünya Savaşı’nda Gelibolu, Biga, Tekirdağ, Bandırma ve İstanbul arasında kömür, cephane, posta, yiyecek ve asker taşıma işlerinde kullanıldı.
Mondros Ateşkesi sonrası İtilaf devletlerine devredilmesi gereken Rüsumat-4 Vapuru’na Nakliyat-ı Bahriye Komutanlığı el koydu. Böylece Rüsüumat-4 ve Gazal vapurları Türk direnişinin ilk deniz gücünü oluşturdu. Ancak Karadeniz o zaman Yunan ve İngiliz savaş gemilerinin işgali altındaydı.
1920 sonundan 1921 ortasına kadar Karadeniz’de 11 sefer yapan Rüsümat-4, 15 Temmuz 1921’te Batum’da Ermenilerden ele geçirilen silah ve mühimmatı yükledi. Batum ve Trabzon arasında devriye gezen Yunan ve İngiliz gemilerini atlatmak için Yüzbaşı Mahmut Bey, gece çıkma kararı aldı. Trabzon’a ulaştığında Rize’de bir geminin ve Perşembe’de üç kayığın batırıldığını öğrendi.
Rüsümat-4, 17 Temmuz 1921’de Ordu İskelesi’ne demir attı. Liman İdarecisi Dursun Bey, düşman gemilerinin doğudan ve batıdan yaklaştığı istihbaratını aldı. Bunun üzerine duyuru yapılarak halk vapuru boşaltmak için çağrıldı. Kayıkların yan yana dizilmesiyle oluşturulan iskeleyle vapurdaki silah ve mühimmat boşaltıldı. Vapur düşman eline geçmemesi için açığa çekildi. Vapurun önü ateşe verilerek cıvatalar söküldü ve vapurun su alması sağlandı.
Yaklaşan Yunan gemileri, Rüsumat-4’ün yanarak battığını görünce kente de bir el top atışı yaparak uzaklaştı. Düşman gemisinin uzaklaşmasıyla kayıklarla gemiye yaklaşılarak yangın söndürüldü. Makine dairesine dalan Hamdi Karadeniz vanayı kapatmayı başardı. İtalyan gemisinden alınan tulumbalarla gemideki su çekildi.
20 Temmuz 1921’de Rüsumat-4 Vapuru tamirat için Batum’a yol aldı. Seferlerine devam Rüsumat-4 Vapuru, 29 Eylül 1921’de Eynesil açıklarında Yunan gemilerinin topçu atışlarıyla batırıldı. Birkaç gün sonra gelen heyet vapurun terk edilmesine karar vererek işe yarayan parçalarını söktü.
Batum ile Samsun arasında 11 sefer yapan Rüsumat-4 Vapuru 1070 tüfek, 7459 sandık mermi, 993 kasatura, 8 top, 2244 sandık top mermisi taşıdı.