İnsanoğlunun değiştiremeyeceği tek gerçeklerden biri zamandır. Zaman, durmadan akan bir nehir gibidir. Önüne set çekemezsiniz, geriye çeviremezsiniz, durduramazsınız. Takvim yaprakları sessizce eksilir, mevsimler birbirini kovalar ve yıllar usulca omuzlarımıza konar. Her doğum günü, yalnızca yeni bir yaşın başlangıcı değil; aynı zamanda geride bıraktığımız hayatın da sessiz bir muhasebesidir.
Ancak burada üzerinde durulması gereken önemli bir soru vardır: Yaş almak mı, yaşlanmak mı?
Toplumda bu iki kavram çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Oysa yaş almak ile yaşlanmak arasında derin bir fark vardır. Yaş almak, hayatın doğal akışıdır. Doğduğumuz andan itibaren her yıl bir yaş alırız. Fakat yaşlanmak, yalnızca yılların omuzlarımıza yüklediği bir ağırlık değildir. Asıl yaşlanma, insanın umutlarını kaybetmesiyle, hayata olan heyecanını yitirmesiyle başlar.
Doğa, bu gerçeği anlatan en güzel öğretmendir. Düşünün yaşlı bir çınar ağacını… Yüzlerce yıldır aynı toprakta dimdik ayaktadır. Nice fırtınalar görmüş, nice kışlar geçirmiş, nice yapraklarını toprağa bırakmıştır. Ama her bahar yeniden yeşermeyi bilir. Dallarında kuşlar yuva kurar, gölgesinde insanlar dinlenir. Çünkü çınarın gücü dallarında değil, toprağın derinliklerine uzanan köklerindedir.
İnsan da böyledir. Onu ayakta tutan yalnızca bedeni değil; değerleri, inancı, sevgisi, dostlukları ve yaşanmışlıklarıdır. Çınar nasıl gölgesiyle çevresine huzur veriyorsa, yaş almış insanlar da tecrübevleriyle genç nesillere yol gösterir. Çünkü çınarın değeri boyunda değil köklerindedir; insanın değeri de yaşında değil, yaşanmışlıklarındadır.
Nice insanlar vardır ki seksen yaşına gelmiştir; ama gözlerinde hâlâ çocukların merakı, gençlerin heyecanı vardır. Yeni dostluklar kurmaktan, yeni kitaplar okumaktan, yeni şehirler keşfetmekten vazgeçmezler. Hayatı öğrenilecek uzun bir yolculuk olarak görürler. İşte onlar yaş almışlardır ama yaşlanmamışlardır.
Buna karşılık öyle insanlar vardır ki daha kırklı yaşlarında hayata küserler. “Artık benden geçti” diyerek umutlarını bir kenara bırakırlar. Oysa gerçek yaşlılık nüfus cüzdanındaki rakamlarda değil, insanın ruhunda başlar.
Hayat, mevsimlere benzer. Çocukluk ilkbahardır; umutların filizlendiği zamandır. Gençlik yazdır; coşkunun ve cesaretin mevsimidir. Orta yaş sonbahardır; emeğin ve olgunluğun hasadıdır. İleri yaşlar ise kışın dinginliğini taşır. Ama hiçbir mevsim diğerinden değersiz değildir.
Nasıl ki sonbaharın sararan yaprakları da en az ilkbaharın çiçekleri kadar güzelse, yaşlılık da gençlik kadar kıymetlidir. Çünkü her mevsim, hayatın başka bir hikâyesini anlatır.
Bugün modern dünyanın en büyük yanılgılarından biri genç kalmayı yalnızca dış görünüşle ölçmesidir. Oysa insanın gerçek gençliği aynada değil, yüreğinde saklıdır. Gülümseyebilen, sevebilen, paylaşabilen, öğrenmeye devam eden ve umut edebilen insan hiçbir zaman gerçek anlamda yaşlanmaz.
Yaş almak aslında büyük bir zenginliktir. Her geçen yıl bize bilgi, tecrübe ve bilgelik kazandırır. İnsan bazen gençken yıllarca öğrenemediği bir gerçeği, ilerleyen yaşlarda tek bir olayla anlayabilir. Çünkü hayatın en büyük öğretmeni zamandır.
Şairler ve yazarlar da yaş aldıkça eserlerine başka bir derinlik katarlar. Gençlikte yazılan satırlarda heyecan ağır basarken, ilerleyen yaşlarda kaleme alınan eserlerde hayatın damıtılmış bilgeliği hissedilir. Acılar sabrı öğretir, umut ise yeniden ayağa kalkmayı... Belki de en güzel şiirler, acıyı yaşamış ama umudunu hiç kaybetmemiş yüreklerden doğar.
Hayat bazen bizi yorar. Sevdiklerimizi kaybederiz, dostlarımızı özleriz, ayrılıkların yükünü omuzlarımızda taşırız. Ama bütün bunlara rağmen yeniden gülümseyebiliyor, yeniden umut edebiliyor, bir şiir yazabiliyor, bir çocuğun gülüşüyle mutlu olabiliyorsak işte o zaman yaş değil, hayat kazanmış olur.
Aslında yaş almak, Rabbimizin bize verdiği en kıymetli nimetlerden biridir. Çünkü herkesin ulaşamadığı yıllara ulaşabilmek büyük bir lütuftur. Her yeni yaş, yeni bir tecrübe, yeni bir şükür ve yeni bir umut demektir.
Önemli olan kaç yaşında olduğumuz değildir. Önemli olan yaşadığımız yıllara ne kadar anlam katabildiğimizdir. Ardımızda bıraktığımız iyilikler, yazdığımız eserler, dokunduğumuz gönüller ve paylaştığımız sevgiler bizi takvimlerden çok daha uzun yaşatacaktır.
Kıssadan Hisse
Bir gün genç bir adam, yaşlı bir çınarın gölgesinde oturan bilgeye sormuş:
“Üstadım, insan ne zaman yaşlanır?”
Bilge tebessüm etmiş, çınarın dallarını göstermiş ve şöyle demiş:
“Şu çınara bak evladım... Kaç fırtına gördü, kaç kış geçirdi. Her yıl yapraklarını döktü ama her bahar yeniden yeşermeyi bildi. İnsan da böyledir. Saçına ak düştüğünde değil; umutlarını kaybettiğinde yaşlanır. Yüzüne çizgiler düştüğünde değil; gülümsemeyi unuttuğunda yaşlanır. Hayallerinden vazgeçtiğinde ise gerçekten yaşlanmış olur.”
İşte hayatın özü de budur. Yıllar bedenimizi değiştirebilir; ama sevgimizi, merhametimizi, üretme arzumuzu ve umutlarımızı elimizden alamaz. Çünkü insanın gerçek yaşı, nüfus cüzdanında yazan rakam değil; gönlünde taşıdığı sevgidir.
Unutmayalım ki;
Yaş almak kaderdir.
Yaşlanmak ise ruhun seçimidir.
Yıllar saçlarımızı ağartabilir, yüzümüzde izler bırakabilir. Ama yüreğimizde umut, dilimizde güzel sözler ve kalemimizde yazacak cümleler olduğu sürece hayat bize her zaman yeni bir bahar sunacaktır. Çünkü insan, takvimlerde yazan yaşı kadar değil; ardında bıraktığı güzel izler kadar yaşar.
Teşekkür ve Not
Bu Ağustos ayında bir yaşımı daha geride bırakırken, doğum günüm vesilesiyle sosyal medya üzerinden ve telefonla arayarak bu özel günümü kutlayan, gönlümde ve hayatımda var olan tüm kıymetli dostlarıma, arkadaşlarıma en içten teşekkürlerimi sunuyorum. İyi ki varsınız, iyi ki yollarımız kesişmiş.
Geriye kalanlar mı? Onları da şimdilik gönül defterimizin kara listesine kaydettik; nitekim kimin dost, kimin vefalı olduğu böyle günlerde daha net anlaşılıyor!
Baki Selamlar