loading...

Samsun merkezli, bölge gazetesi...

  • Dolar 5.9383
  • Euro 6.5532
  • GR ALTIN 298.56
  • ÇEYREK 488.23

  • 12 Ocak 2020, Pazar 10:00
TAHSİNÇAYIROĞLU

TAHSİN ÇAYIROĞLU

ÇİN TARİHİ

Çin’in yazısı tarihi 3500 yıla, yazılı tarihi ise MÖ. 1600'de kurulan Shang Hanedanı'na kadar uzanmaktadır. Çin uygarlığı Henan Eyaleti’ndeki Sarı Nehir’de ortaya çıkmıştır. Uzun tarihinde Çin, bazen parçalı, bazen de tek bir devlet olarak varlığını sürdürmüştür. Bu bakımdan Çin tarihi Antik Dönem (MÖ. 2000-221), İmparatorluk Dönemi (MÖ.221-MS.1912) ve Yeni Dönem (1912 ve sonrası) diye üçe ayrılır.

Antik Dönem: Çin, MÖ. 700'lerde küçük prensliklerden oluşmaktaydı. İlkbahar ve Sonbahar Dönemi olarak bilinen bu dönemi, MÖ. 400'de başlayan ve çeşitli devletlerin güç için mücadele ettiği Savaşan Devletler Dönemi izlemiştir. Demirin yaygın olarak kullanılmaya başladığı bu dönemde klasik Çin uygarlığı şekillenmiştir. Çin edebiyatı, Konfüçyüsçülük ve Taoizm gibi akımlar bu dönemde ortaya çıkmıştır.

İmparatorluk Dönemi: Çin’in batısında yer alan Qin Prensliği MÖ. 300'den sonra küçük devletleri işgal ederek, MÖ. 221'de Çin'i birleştirmiştir. Böylece Çin’de imparatorluklar dönemi de başlamıştır. Hun akınlarına karşı Çin Seddi inşa edilmiş; para, ölçü ve ağırlık birimleri standartlaştırılmış, ve yazı da sistemleştirilmiştir.

Kısa bir süre sonra halk ayaklanması ile yıkılan Qin Hanedanlığı yerini Han Hanedanlığı’na bırakmıştır. Bu dönemde Çin'in sınırları Doğu Asya'ya doğru genişlemiştir. İpek ihracına başlanmış ve Türkistan’a giden kervan yolları da güvenlik altına alınmıştır.

MS. 208'de Çin’in kuzeyini birleştiren Cao Cao ile birlikte Wei Hanedanlığı kurulmuştur. Ancak rakipleri olan Shu ve Wu prensliklerinin de bağımsızlıklarını ilan etmesiyle Çin'de Üç İmparatorluk dönemi başlamıştır.

589'da Sui Hanedanı, Çin'i bir kez daha birleştirerek Çin'in 400 yıllık bölünmüşlüğüne son vermiştir. Sui’den sonra gelen Tang Hanedanlığı döneminde yeni bir yönetim anlayışı geliştirilmiş, sikke standartlaştırılmış ve Budizm yaygınlaşmıştır. Çin’in sınırları Türkistan’a kadar uzanmış, ipek yolu ve deniz yoluyla ticaret genişlemiştir. Ancak 8’nci yüzyılda Çin, Türkistan’da işgal ettiği yerleri kaybetmiştir.   

13’üncü yüzyılda Moğollar, Çin'i ele geçirerek Yuan Hanedanlığı'nı kurmuştur. 1340’da Güney Çin'de başlayan Kızıl Türban Ayaklanması ile Moğollar ülkeden atılarak, Ming Henedanlığı kurulmuştur.

1644’teki köylü ayaklanmaları ile Ming Hanedanlığı yıkılarak, Qing Hanedanlığı kurulmuştur. Yönetim Mançular ve Çinliler arasında paylaştırılmıştır. 18’nci yüzyılda Mançurya, Doğu Türkistan ve Tibet işgal edilmiştir. Doğu Türkistan’a yeni sınır anlamında Sincan adı verilmiştir.

19’uncu yüzyılda Batılı sömürgeciler Çin’in içişlerine karışmaya başlamıştır. Hindistan’dan Çin’e afyon sokulmasından dolayı 1830’da yapılan Afyon Savaşı’ndan sonra Çin yarı sömürge durumuna düşmüştür. 1894’te Japonlarla yapılan savaşta Mançurya ve Tayvan kaybedilmiştir.  

Yeni Dönem: 1911’de Batılılara karşı başarısız olan Boxer Ayaklanması meydana gelmiş, ancak tüm ülkeye yayılan ayaklanma Xinhai Devrimi’ne dönüşerek 12 Şubat 1912'de cumhuriyet ilan edilerek, imparatorluklar dönemi kapanmıştır.


MAKALEYE YORUM YAZIN

Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.


yukarı çık